Celem robót ziemnych jest przygotowanie podłoża dla posadowienia budynku lub budowli naziemnej lub nadziemnej, budowli ziemnej lub podziemnej, albo też – zmiana ukształtowania powierzchni terenu.

Roboty ziemne obejmują: odspojenie od calizny, wydobycie odspojonego materiału zwanego urobkiem, transport urobku, układanie i zagęszczanie masy ziemnej.

Podział robót ziemnych ze względu na:

  • sposób urabiania gruntów:
    • ręczne – dotyczy to gruntów mało spoistych i rozluźnionych, stosuje się w przypadku małego obmiaru robót;
    • za pomocą sprzętu mechanicznego (koparki, spycharki, zgarniarki) – w przypadku dużego obmiaru robót;
    • za pomocą materiałów wybuchowych – gdy mamy do czynienia z gruntami litymi, skalistymi.

Dla potrzeb zagęszczania gruntu stosuje się ubijaki i walce.

Najczęściej spotykaną formą robót ziemnych są:

  • wykopy wąsko- lub szerokoprzestrzenne:
    • tymczasowe, np. gdy w ich przestrzeń wbudowany zostanie obiekt, a reszta ulega likwidacji;
    • trwałe, np. na trasie budowy autostrady, linii kolejowej.
  • nasypy:
    • kontrolowane, gdy układa się je warstwami i zagęszcza np. pod nawierzchnię dróg, przy likwidacji rowów dla ułożenia przewodów instalacji podziemnej;
    • niekontrolowane – jako odkłady zwałowane lub pryzmowane.

Wytyczanie robót ziemnych (czyli zakładanie osnowy geodezyjnej obiektu):

  • powierzchniowe, gdy związane są ze wznoszeniem budynków i budowli zwartych (tyczenie obrysu budynku) lub niwelacją terenu (siatka pomiarowa);
  • liniowe, gdy związane są z budową dróg i tras instalacji podziemnych (tyczenie osi jezdni, wzorniki pochylenia skarp i inne).